Anasayfa / Psikoloji / Dissosiyatif kimlik bozukluğu (çoklu kişilik bozukluğu) nedir?

Powered by free wordpress themes

Dissosiyatif kimlik bozukluğu (çoklu kişilik bozukluğu) nedir?

Özet: Dissosiyatif kimlik bozukluğu (DKB), daha önce çoklu kişilik bozukluğu olarak adlandırılmıştır. Bu bozukluğa sahip kişiler, kendi kişiliklerinin yanında, bilinçli veya bilinçsiz, bir veya daha fazla alternatif kişilik geliştirir. DKB; hafıza, bilinç ya da farkındalığın, kimlik ve/veya algının parçalanması ya da bozulması durumudur. Zihinsel işlevler normal olarak sorunsuz çalışmaya devam eder.

************************

Dissosiyatif Kimlik Bozukluğu Nedir?

Çoklu kişilik bozukluğu (dissociative identity disorder), kişinin bilinç düzeyinde birbirinden farklı, en az iki kişiliğe sahip olması ve bu kişilik yapıları arasında geçişler yaşaması durumuyla karakterize olmuş olan psikolojik bir hastalıktır. Çoklu kişilik bozukluğu genellikle, farklı kişiliklere kümelenmeden çok bir çeşit parçalanma olarak görülür.

DKB’li kişiler, her zamanki “çekirdek” kişiliğinin yanı sıra alternatif kişilikler olarak bilinen ya da “alter” diye adlandırılan iki veya daha fazla, farklı ve ayrı kişiliklere sahiptir. (Bu farklı kimliklerin sayısı 2 de olabilir, 100’den fazla da olabilir. Genellikle bu sayı 10 kadardır.) Bu karakterlerin en az ikisi, kişinin davranış modellerini kontrol altına alır. Her bir karakter kendi hikayesine, kişisel görünümüne, davranış modellerine, fiziksel özelliklerine ve isme sahiptir. Bazı karakterler ise bazı durumlara özgü olarak ortaya çıkar. Öz karakteri 60 yaşında olan bir doktorun, 20 yaşında bir rock şarkıcısı kişiliği olabileceği gibi, 3 yaşında bir kişiliği de olabilir. Karakterlerin bazıları erkek, bazıları kadın olabilir. Üstelik bu kişilikler farklı fiziksel görünümlere sahip de olabilirler. Bir alter, çekirdek kişilikten farklı alerjilere bile sahip olabilir. Hatta birinin gözleri bozukken, bir diğerinin gözleri oldukça keskin bir görüş açısına sahip olabilir.

DKB’li bir kişi, alterin hâkim olduğu zamanlardaki diğer kişilik durumlarının ya da anılarının farkında olabilir de olmayabilir de. Alternatif kimlikler çok kısa süre içinde değişebilir, biri diğerini baskılayabilir. Stres ya da bir travmayı hatırlatan herhangi bir şey (psikososyal stres) her an alterin ortaya çıkması için tetikleyici olabilir.

DKB’nin Belirtileri Nelerdir?

DKB, diğer zihinsel rahatsızlıklarda bulunan psikolojik semptomları içinde barındırır.

Örneğin:

  • Şiddetli baş ağrısı veya vücudun diğer bölümlerinde ağrı
  • Benlik yitimi (Kişinin kendi düşüncelerinden, duygularından ve vücudundan kopması hissi)
  • Derealizasyon (Çevredeki ortamın yabancı, garip veya gerçek dışı olduğunu hissetmek)
  • Depresyon ve/veya tutarsızlık
  • Anksiyete
  • Yeme ve uyku bozuklukları
  • Cinsel işlev ile ilgili sorunlar
  • Madde bağımlılığı
  • Amnezi (Hafıza kaybı veya zaman sapması hissi)
  • Halüsinasyonlar (Sahte algılamalar veya sesler duymak gibi duyusal deneyimler)
  • “Kesme” gibi kendi kendine zarar verme
  • İntihar riski (DKB’li insanların %70’i intihar girişiminde bulunur)

DKB’nin Nedenleri Nelerdir?

Travma öyküsü, dissosiyatif kimlik bozukluğu için önemli bir özelliktir. DKB vakalarının yaklaşık %90’ı taciz öyküsü içermektedir. Travma sıklıkla şiddetli duygusal, fiziksel ve/veya cinsel istismar içerir. Aynı zamanda kazalar, doğal felaketler ve savaş ile de bağlantılı olabilir.

Bölünme (DKB), genellikle stresli veya travmatik bir durumla bağları koparmak ya da travmatik anıları normal farkındalıktan ayırmak için kullanılan bir savunma mekanizması olarak düşünülür. Bu, bir kişinin dış dünyayla bağlantıyı koparması ve gerçekleşen şeylerin farkındalığından uzaklaşmasının bir yoludur. Ayrıca çoklu kişilik bozukluğu olan kişilerde genellikle travma sonrası stres bozukluğu da görülür. Uzmanlar hastalığın kalıtımsal özelliklerine de dikkat çekiyor. Öyle ki, yapılan birçok çalışma, çoklu kişilik bozukluğu hastası olan kişilerin biyolojik akrabalarında aynı hastalığın görülme sıklığının, diğer insanlara göre daha yüksek olduğunu gösteriyor. DKB vakaları, küçük bir trafik kazası, yetişkin hastalığı veya stres gibi hafif olaylar da dahil olmak üzere çeşitli gerçek ve sembolik travmalarla tetiklenebilir. Ya da bir ebeveynin çocuğunun, kendi çocukluğunda tacize uğradığı yaşa gelmesi de tetikleyici olabilir.

Nasıl Teşhis Konulur?

Yapılan taramalar sonrası fiziksel bir hastalık bulunamazsa kişi, zihinsel hastalıkları teşhis ve tedavi etmek için özel olarak eğitilmiş bir psikiyatr, psikolog veya psikiyatrik sosyal hizmet uzmanı gibi bir zihinsel sağlık uzmanına yönlendirilebilir. Bazı psikiyatr ve psikologlar, özel testleri (örneğin, Dissosiyatif Deneyim Ölçeği-DES) ya da Dissosiyatif İçin Yapılandırılmış Klinik Görüşme (Structured Clinical Interview for Dissociation) (SCID-D) gibi standart bir görüşmeyi kullanabilirler.

Tedavi

DKB’de tedavinin amacı, belirtileri hafifletmek, bireyin ve çevresindeki kişilerin güvenliğini sağlamak ve farklı kişilikleri iyi işleyen tek bir kimliğe entegre etmektir. Tedavi aynı zamanda kişinin acı veren anıları güvenli bir şekilde ifade etmesine ve işlemesine yardımcı olmak, yeni baş etme ve yaşam becerileri geliştirmek, en iyi işleyişi onarmak ve ilişkileri geliştirmek amacını da taşımaktadır. Disosiyatif bozukluklar için ilaç tedavisi yoktur. Bununla birlikte, dissosiyatif bozuklukları olan insanlar, özellikle depresyon ve/veya kaygı ile ilişkili olan kişiler, antidepresan veya anksiyete karşıtı ilaçlarla tedaviden fayda görebilirler.

Kaynakça:

https://www.uplifers.com/tum-yonleriyle-coklu-kisilik-bozuklugu-tanimi-belirtileri-nedenleri-tedavisi/

https://emoji.com.tr/coklu-kisilik-bozuklugu/

http://www.libidodergisi.com/disosiyatif-kimlik-bozuklugu-coklu-kisilik-bozuklugu/

 

Hakkında Elif Kanber

Eskiden hiçbir şey yapmamak için her şeyi yapardım, şimdi Atatürk’ün “Dinlenmemek üzere yola çıkanlar asla yorulmazlar.” sözündeki gibi yorulmadan ilerliyorum.

2 yorumlar

  1. James McAvoy’un baş rolünü üstlendiği “Split” adlı filmde dissosiyatif kimlik bozukluğu(DKB) mevcuttur fakat DKB’li insanları yanlış bir şekilde gösterdiği için, doğal olarak birçok psikiyatrist yapılanın yanlış ve hastalığı yaşayanlar için kaba olduğunu dile getirmiştir… Başlıca endişeleri, terapi gören hastalarla birlikte, hala daha psikolojik destek almayan insanları kötü bir şekilde etkilemiş olmasıdır.

    Konuyu bu yazıdan, konuyla ilgili bir filme kaydırmış olmam, izlediklerimizin bazen realiteye dönüşebileceği gerçeğidir. Bu tarz yazıların oluşu da gerçeği bilmemiz açısından oldukça faydalı..

    Paylaşım için teşekkürler.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir