Powered by free wordpress themes

kayseri escort samsun escort bodrum escort ankara escort ankara escort eskişehir escort porno izle izmir escort antalya escort ankara escort ankara escort ankara escort istanbul escort
Anasayfa / Fizik / Elektromanyetik Alanların Biyolojik Etkileri-6

Powered by free wordpress themes

Elektromanyetik Alanların Biyolojik Etkileri-6

Tekrardan merhaba arkadaşlar. Şimdi bazı tanımları yaparak yazımıza başlayalım.

Işınım Enerjisi: Elektron-volt (eV) : İyonlaştırıcı ışınımın enerjisi eV ile ifade edilir. Çok küçük bir birimdir,kEV , MeV gibi kullanılır.

1 Joule = 6,25 x 10^18 eV

Maruziyet : Röntegen , x-ışını ve gama maruziyeti , çoğunlukla R ile ifade edilir. R birimi, havada mevcut olan iyonizasyonun miktarına karşılık gelir.

C /kg : X veya Gamma ışını tarafından 1 kg havada üretilen yük miktarı ( 1R = 2,58 x 10^-4 C/ kg )

Doz . Gray ve rad ( Gy ve rad )  iyonlaştırıcı ışınım insan vücudu ile etkileştirildiğinde enerjisini vücut dokularına aktarır. Bu organ veya dokunun birim ağırlığı başına yutulan enerji miktarı ,

Sievert ( Sv ) İyonlaştırıcı ışınımın tiplerinin eşit dozları, eşit miktarda zarar oluşturmazlar. Alfa parçacıkları belli miktardaki bir yutulan doz için , beta parçacıklarından , gama ışınlarından hesaplamak için ; ışınım dozu , Sv cinsinden eşdeğer doz olarak ifade edilir. Sv ile verilen bir doz ,

Doz ( Sv ) = Yutulan doz (rad) x ışınım ağırlık faktörü (WR) bağıntısı ile hesaplanır ( WR için aşağıdaki tabloya bakınız )

11178511_1646307425590615_826050641_n

Ayrıca 1Sv = 100 rem’dir.

 

FARKLI RADYASYON DOZLARININ İNSAN ÜZERİNE ETKİLERİ :

1 Sv, büyük bir dozdur. Önerilen maksimum doz sınırı ( MDS) yıllık olarak ortalama 50 MSV’dir. Maruz kalınan anlık ve büyük miktarlı dozların etkileri farklılık göstermekle beraber, aşağıda bazı örnekleri verilmiştir.

  •  10 Sv: Günler ve haftalar içinde ölüm riski
  •  1 Sv : Belli bir süre sonra kanser riski %5
  •  100 mSV : Belli bir süre sonra kanseri riski ( %0.5)
  •  50 mSV : Radyasyon işçilerinin bir yıllık MDS.
  •  20 mSV : Bir yıldan daha uzun maruziyetlerde beş yıllık ortalama doz.
  •  1 mSV : Halk maruziyeti için önerilen  MDS ( ICRP – International Commision on radiological protection )

Aşağıdaki tabloda bazı görüntüleme tekniklerinin yaklaşık radyasyon dozuna göz atalım.

 

 

radyoloji-5

 

slide_67

 

İYONLAŞTIRICI IŞINIMIN CANLI DOKULARA ETKİSİ :

Işınım bir malzeme içinden geçerken , soğurucu malzemede iyonlaşma veya atomlarda uyarma oluşturacak şekilde enerjisinin bir kısmını bırakır. Bu da sırayla dokulardaki atomların iyonlaşması, kimyasal değişimler ve zararlı biyoljik etkiler gibi zincirleme olaylara sebep olur.

Bu sırası ile şöyle gösterilebilir.     Yüklü parçacıklar -> Elektriksel etkileşmeler -> İyonizasyon ( iyonlaşma) -> Kimyasal değişimler -> Biyolojik etkiler

Örnek olarak iyonlaştırıcı bir ışınım bir hücresel dokudan geçerken, yüklenmiş su molekülleri oluşturur. Bu moleküller, kimyasal olarak son derece reaktif olan serbest köklerine bozunurlar ve önemli molekülleri ( örn: hücrelerdeki DNA değiştirme yeteneğine sahip olurlar.)

İyonlaştırıcı ışınım, ayrıca DNA moleküllerini doğrudan da iyoniza edebilir. İyonizasyonun bu etkileri, hücre ölümü ve anormal hücre gelişimi gibi biyolojik etkilere yol açar. İyonlaştırıcı ışınım temel olarak 2 sağlık etkisi vardır.

  1. Deterministik ( rastgele olmayan) etki : Doz veya doz hızı birim zamandaki doz miktarı belirli eşik değerlerinin üzerinde ise meydana gelen etkilerdir.

İlk anda yüksek dozda veya yüksek doz hızında meydana gelirler.

  • Akut radyasyon sendromu
  • Deri yanması
  • Sterilite

örnek olarak verilebilir.

2. Stokastik ( rastgele) etki : Doz düşükse veya uzun bir zaman peryoduna yayılmışsa ortaya çıkan etkilerdir. Böyle durumlarda ;

  •  Hasar görmüş vücut hücrelerinin kendilerini yenilemeleri için büyük fırsatlar vardır , fakat aynı zamanda zararlı etkiler de devam edebilir.
  • Etkilerin ortaya çıkma olasılığı yüksek dozlarda artarken , bir etkinin ne zaman veya hangi şiddetle ortaya çıkacağı doza bağlı değildir.
  • Değişik tipteki kanserler örnek olarak verilebilir.

Radyasyon Maruziyeti ve Radyasyondan Korunma :

Korunmak için öncelikle maruziyetin türünün belirlenmesi gerekir. Bu maruziyet içeriden veya dışarıdan olabilir.

1) İçeriden maruziyet : Havadaki bir radyoaktif malzemenin solunması, radyoaktif bakımdan kirletilmiş besin veya suyun yenilip içilmesi veya açık yaralardan alınması.

Korunma yöntemi : Kirletilmiş bölgelerde koruyucu giysi giyilmesi, uygun solunum cihazları kullanılması, kirletilmiş bölgelerde yeme-içme , sigara içme gibi faaliyetlerin yasaklanması.

2) Dışarıdan maruziyet : Bir kaynaktan doğrudan ışınlanma, radyoaktif kirlilik ( örn: radyonüklidlerden hava yoluyla bulaşan , toprağa biriken veya elbiselere/ deriye bulaşan radyonüklidlerden ortaya çıkan.)

Korunma yöntemi : Radyasyon kaynağı yakınında zaman harcamasını kısıtlama, radyasyon kaynağını uzaklaştırma, kaynağın tipine ve enerjisine uygun ekranlar/filtreler kullanılarak ekranlama.

 

Bir sonraki yazımızda görüşmek üzere bilim dostları…

Hakkında Burak Çankaya

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

 

şişli escort